De doop van Woutherus

Zes generaties terug

Door mijn stamboom loopt een lijn van Rotterdamse Friethoffs, terug tot ver in de achttiende eeuw. Elke stap hieronder is een generatie:

   Woutherus Friedhof            ged. 1764, Rotterdam
        │
   Theodorus Friethoff           * 1790, Rotterdam
        │
   Cornelius Xaverius Friethoff  * 1822, Rotterdam
        │
   Theodorus Friethoff           * 1861, Rotterdam
        │
   Hendrika Friethoff (mijn oma) * 1902, Rotterdam
        │
   mijn moeder
        │
   ik

In deze tak verdwijnt de naam Friethoff: mijn oma Hendrika Friethoff is hier de laatste die hem droeg. Haar kinderen hebben de naam van haar partner (Walters).

Opvallend is dat van 1764 tot 1902 iedereen in deze lijn in Rotterdam geboren is. Dat zijn dus vijf generaties in dezelfde stad. Dat scheelt bij het zoeken, want daarmee ligt het archief vast.

De onbekende ouders

Woutherus Friedhof was de oudste Friethoff in de boom. Online speuren leverde zijn huwelijk en vier kinderen op:

                   ???
                    │
   Woutherus Friedhof ──×── Cornelia Ravesteyn
   † Rotterdam, datum onbekend   † 31 jan 1838
       huwelijk 26 oktober 1788, Rotterdam
                    │
    ┌──────────┬────┴─────┬────────────────┐
    │          │          │                │
Theodorus  Francisca   Marinus   Cornelius Wilhelmus
  * 1790     * 1791     * 1793          * 1795

Om de boom verder naar boven uit te breiden zocht ik naar de geboorte of doop van Woutherus, omdat hierbij ook de ouders worden genoemd. Ik kon deze echter niet vinden.

Na 1811 houdt de overheid de burgerlijke stand bij: geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten, op naam doorzoekbaar. Daarvóór is er alleen wat de kerk noteerde, de DTB-boeken (dopen, trouwen, begraven). Deze zijn soms wel gefotografeerd, maar niet altijd geïndexeerd. Zoeken kan dan niet, alleen doorbladeren.

Wat het ook lastig maakt, is dat de naam niet helemaal vastligt. Dezelfde familie wordt geschreven als Friethoff, Friedhof, Friethof en Vriedhof, afhankelijk van welke ambtenaar de pen hanteerde.

Zo krijgt Woutherus zelf de volgende achternamen:

Ook zijn voornaam wisselt. In de kerkboeken staat Walterus of Waltherus: de pastoor schreef Latijn en in het Nederlands was dat Wouter. Dat de familie hem Woutherus noemde, blijkt uit zijn kleinzoon, die in 1820 naar hem werd vernoemd en zo werd ingeschreven.

De zoektocht

Online liep het dood

De doop van Woutherus zelf was in geen enkele index te vinden, welke spelling ik ook gebruikte. De grote genealogiesites bevatten wel zijn nakomelingen, maar zijn ouders waren niet gedocumenteerd. Na een grondige ronde bleef er één weg over: de doopboeken zelf vinden (online of offline) en doorzoeken.

Van de persoon naar de generatie

Voordat ik dat deed, zocht ik eerst online naar de generatie van Woutherus. Welke Friethoff-echtparen kregen er rond 1760 kinderen in Rotterdam? Dat leverde drie serieuze kandidaten op.

Een vierde spoor, Cornelis Friedhof × Elisabeth Pijpers, viel af: uit zijn huwelijksakte van 1816 bleek hij zoon van een heel ander paar.

De vernoemingstest

Katholieke families vernoemden hun kinderen vóór 1811 volgens een vast patroon: de eerste zoon naar een grootvader, de eerste dochter naar een grootmoeder.

Als we dit toepassen op Woutherus dan zou zijn vader dezelfde naam hebben als zijn eerste zoon, nl. Theodorus. Dit zou betekenen dat het paar Theodorus Friethoff × Maria Theresia van de Silver een kandidaat was voor de ouders van Woutherus.

Vier kinderen, en geen Woutherus

Verder online onderzoek leverde vier doopakten op van kinderen van Theodorus en Maria Theresia: Joannes (1762), Cornelia (1768), Josina Clara (1771) en Catharina Josina (1774). Woutherus zat er niet bij.

Deze kandidaat leek dus af te vallen. Maar tussen 1762 en 1768 zit een gat van zes jaar, terwijl dit echtpaar verder ongeveer om de drie jaar een kind kreeg. In dat gat past een geboorte in 1764 precies.

Het gaat om de kerk, niet om de naam

De doorslag gaf geen naam maar een kerkgebouw. Rotterdam had meerdere katholieke staties en daarnaast een lutherse gemeente, elk met een eigen doopboek. Theodorus en Maria Theresia doopten hun kinderen in Het Steiger. Johan Christoffel was luthers. En Woutherus liet zijn eigen kinderen dopen in de Leeuwenstraat, dus hij was katholiek.

Daarmee verviel de lutherse kandidaat: die zou een geloofsovergang vereisen waarvoor geen enkele aanwijzing bestaat, hoe verleidelijk de overeenkomende spelling Vriedhof ook was. En het verklaarde meteen waarom ik tot dan toe niets vond. Ik zocht in het doopboek van de Leeuwenstraat, waar Woutherus zijn kínderen liet dopen — niet in dat van Het Steiger, waar hij zelf gedoopt zou zijn.

Beeld voor beeld

Het doopboek van parochie Het Steiger staat als scan online, film 119803 bij FamilySearch. Niet geïndexeerd en dus niet automatisch doorzoekbaar. Na vele pagina’s doorbladeren vond ik uiteindelijk op afbeelding 105, in het Latijn van de parochieregisters:

1764 Augusti — 7a baptizatus est Walterus, filius Theodori Friethoff et Mariae Theresiae van de Silver. Susceptores: Henricus van Heel et Joanna van Son.

Op 7 augustus 1764 gedoopt: Walterus — de Latijnse Woutherus — zoon van Theodorus Friethoff en Maria Theresia van de Silver. Peetouders Henricus van Heel en Joanna van Son.

Waarom de conclusie klopt

Eén document met de juiste namen is nog geen bewijs. Er kunnen meer Walterussen zijn geweest. De conclusie rust daarom op twee bronnen die onafhankelijk van elkaar hetzelfde zeggen.

De doop van 1764 noemt vader en moeder bij naam, en leeftijd, plaats en geloof kloppen: wie in 1764 gedoopt wordt, trouwt op zijn vierentwintigste in 1788. Dat is precies wat er gebeurt.

De getuigen van 1793 zijn belangrijker. Bij de doop van Woutherus’ zoon Marinus staan Theodorus Friethof en Maria Theresia van den Zilver als getuigen. Peetouders waren in die tijd bijna altijd de grootouders van het kind, dus de ouders van Woutherus. Deze bron verbindt déze Woutherus met dit echtpaar, los van het doopboek — en dat is wat een toevallige naamgenoot uitsluit.

Waltherus Friethof, en Cornelia Ravesteijn Marinus hier den 5. Augustus geboren volgens opgave van d’ Vader. Theodorus Friethof, en Maria Theresia van d’ Zilver

Bovenaan de ouders, dan het kind met zijn geboortedatum, dan de vader als bron van de opgave, en onderaan de twee getuigen.

Daarnaast wijzen drie kleinere dingen dezelfde kant op: het eerder genoemde vernoemingspatroon, de peetmoeder Joanna van Son die ook bij de dopen van Joannes (1762) en Cornelia (1768) opduikt, en het gat van zes jaar waar 1764 in valt.

Wat er nu staat

   Theodorus Friethoff ──×── Maria Theresia van de Silver
   † 9 november 1802             huwelijk 27 mei 1761
     Rotterdam                   Het Steiger, Rotterdam
                    │
   ┌─────────┬──────┴────┬────────────┬───────────────┐
   │         │           │            │               │
Joannes  WOUTHERUS   Cornelia   Josina Clara  Catharina Josina
ged.1762 ged. 7 aug   ged.1768    ged.1771       ged.1774
             1764
              │
              └──×── Cornelia Ravesteyn (huwelijk 1788)
                    │
         ┌────────┬─┴──────┬──────────┐
         │        │        │          │
    Theodorus Francisca Marinus  Cornelius W.
      * 1790    * 1791   * 1793     * 1795

Woutherus Friedhof is niet langer de bovenste tak, maar het middelste kind van Theodorus Friethoff en Maria Theresia van de Silver, een katholiek Rotterdams echtpaar dat in 1761 in Het Steiger trouwde. Beiden staan nu als personen in de stamboom, met hun zoon eraan gekoppeld en zijn doop van 7 augustus 1764 vastgelegd met bron.

De lijn uit het begin loopt daarmee verder terug, tot een huwelijk in 1761. En het volgende raadsel ligt alweer klaar: wie waren de ouders van Theodorus?